Mzia ve Zezva / მზია და ზეზვა

İnsanlık tarihinin, özellikle yazılı olmayan geçmişini araştırmak için toprağı derinlemesine kazıyoruz. Bu kazılarda ortaya çıkan kalıntıları inceliyor ve geçmişimize ait bilgilere ulaşıyoruz. Elimize geçen iskelet kalıntıları, taş aletler, toprak kaplar, işlenmiş metaller, yapı kalıntıları, yazıtlar, bir bakıma bize bizim kim olduğumuzu söylüyor. Bütün bunlar, nereden geldik nereye gidiyoruz sorusunun tam yanıtı olmayabilir, ama merakımızı büyük ölçüde giderdiği söylenebilir.

İnsan olarak sorabileceğimiz ilginç sorulardan biri, bir etnik grubun, bir halkın ilk atalarının kim olduğu sorusu olsa gerek. Ancak, ilk insanın kim olduğuna ilişkin mitlere inandığımız gibi, bir etnosun ilk atasının kim olduğuna inanmamız o denli kolay değil. Pek çok halkın olduğu gibi, Gürcülerin atalarının kim olduğuna ilişkin efsanevi anlatılar mevcut. Burada bu efsanevi ayrıntılara girmeyeceğim, ama toprağı derinlemesine kazmanın bir sonucuna atıfta bulunacağım. Birkaç yıl önce, Gürcüstan’ın güneyinde, Dmanisi’de arkeolojik kazıların keşif düzeyinde bir sonucu oldu. Davit Lortkipanidze’nin bu sayıdaki yazısında da okuyacağınız gibi, bu kazıda 1,8 milyon yaşında Hominid iskeletleri ortaya çıkarıldı. İnsangillerin veya Hominidlerin Avrasya’da bu kadar eski zamanlarda yaşamış olduğu bilinmiyordu ve bu keşif, insanlığın Afrika’dan Avrasya’ya yayılmasının zamanı konusunda bugüne değin kabul gören teorileri altüst etti.

Görece yeni bir bilim dalı olan arkeoloji, en eski Hominid kalıntılarına Afrika’da ulaşıldığı için, insanlığın Afrika kıtasında ortaya çıktığı ve oradan başka kıtalara yayıldığını ileri sürüyor. Çölleşen Afrika’da doğanın kendisi arkeolojik kazılar yapıyor ve insangillerin kalıntılarını toprağın yüzeyine çıkararak, adeta bize ikram ediyor. Belki de doğa bu yolla bizi bilimsel yanlışlara da sürüklüyor. Kafkasya başta olmak üzere, uygarlığın ilk geliştiği toprakların derinliklerinde daha neler bulunduğunu bilmiyoruz. İnsanlık Avrupa ile Asya’nın kesiştiği noktada ortaya çıkmış, buradan Afrika’ya ve diğer kıtalara yayılmış olabilir. Dmanisi’de kafatasları bulunan, bilimsel adı Homo georgicus olan Mzia ve Zezva, biraz mizahi biçimde söylersek, Gürcülerin Adem ile Havva’sı olabilir.

Fahrettin Çiloğlu

კაცობრიობის ისტორიის, განსაკუთრებით კი, დაუწერელი წარსულის გამოსაკვლევად გაუთავებლად ვთხრით მიწას. ამ გათხრების დროს აღმოჩენილი სიძველეების ნაშთებს ვსწავლობთ და გარდასულ დღეთა ამოცნობას ვცდილობთ. მიწის სიღრმეში ნაპოვნი ჩონჩხების ნაშთები, ქვის იარაღები, თიხის ჭურჭელი,  დამუშავებული მეტალი, შენობების ნანგრევები, წარწერები, გარკვეული თვალსაზრისით, ჩვენი წარმომავლობის შესახებ გვიქმნის წარმოდგენას. ყველაფერი ეს, რასაკვირველია, არ არის სრული პასუხი კითხვებზე: ვინ ვართ, საიდან მოვდივართ და საით მივდივართ. მაგრამ შეიძლება ითქვას, რომ ინტერესსა და ცნობისმოყვარეობას მშვენივრად გვიკმაყოფილებს.

ადამიანს დასაბამიდან აწვალებს კითხვა: ვინ არიან   ჩვენი წინაპრები, ვინ არიან წინაპრები სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფისა თუ ხალხისა. მაგრამ თუ ადვილად ვიჯერებთ მითებს იმის შესახებ, თუ როგორ წარმოიშვა პირველი ადამიანი, ძალიან  რთული გამოსაკვლევი და, ამდენად, ძნელი დასაჯერებელია ლეგენდა ამა თუ იმ ეთნოსის წინაპრების შესახებ. ისევე, როგორც სხვა ხალხების, ქართველების წარმოშობისა და წინაპრების შესახებ ბევრი მითი და ლეგენდა არსებობს. აქ ამ ლეგენდარული ამბების თხრობას არ შევუდგები, მხოლოდ არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოჩენილი ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტის შესახებ მინდა ვილაპარაკო. რამდენიმე წლის წინ სამხრეთ საქართველოში, დმანისში, არქეოლოგიური გათხრების შედეგად სპეციალისტები მივიდნენ სენსაციურ აღმოჩენამდე. როგორც დავით ლორთქიფანიძის ამ ნომერში გამოქვეყნებულ სტატიაშიც გაეცნობით,  გათხრებისას ნაპოვნი ჰომინიდების ჩონჩხები 1,8 მილიონი წლისა აღმოჩნდა. დღემდე საერთოდ არ იყო ცნობილი, რომ ადამიანთა მოდგმას, თუ გნებავთ, ჰომინიდებს, ასე უძველეს ხანაში ეცხოვროს ევრაზიაში. ამიტომ ამ აღმოჩენამ თავდაყირა დააყენა დღემდე მიღებული თეორია  ადამიანების აფრიკიდან ევროპაში განსახლების შესახებ.

ახალი რელატიური მეცნიერული დარგი, არქეოლოგია, გვაწვდის შემდეგ თეორიას: რადგანაც უძველესი ჰომინიდების ნაშთები აღმოჩენილია აფრიკაში, ე. ი. პირველი ადამიანი წარმოიშვა აფრიკის კონტინენტზე და იქიდან გავრცელდა და განსახლდა სხვა კონტინენტებზე. გაუდაბნოებულ აფრიკაში ბუნება თავისით აწარმოებს არქეოლოგიურ გათხრებს და თვითონ  ამოაქვს მიწის ზედაპირზე ბევრი რამ, რაც შეიძლება შემდგომი შესწავლის საგანი გახდეს.  პირდაპირ შეიძლება ითქვას, თავად `გვიმასპინძლდება~ ადამიანთა მოდგმის უძველესი ნაშთებით. ადვილი შესაძლებელია, ბუნება ამ გზით მეცნიერული შეცდომებისკენაც გვიბიძგებდეს და, ვინ იცის, მიწის სიღრმეები კიდევ რა სიურპრიზებს შემოგვთავაზებს კავკასიასა და ადრეული ცივილიზაციის სხვა ადგილებში…...  კაცობრიობა, შესაძლოა, ევროპისა და აზიის გადაკვეთის ადგილას წარმოიშვა და აქედან გავრცელდა სხვა კონტინენტებზე. დმანისში აღმოჩენილი ადამიანის თავის ქალები საზოგადოებაში ცნობილია მზიასა და ზეზვას, ხოლო სამეცნიერო წრეებში – Homo georgicus სახელით. ამ ამბავს ცოტა იუმორით თუ მივუდგებით, არ იქნება გასაკვირი, რომ მზია და ზეზვა ქართველების ადამი და ევა აღმოჩნდნენ.

ფ. ჩილოღლუ (ჩილაშვილი)

Mzia ve Zezva / მზია და ზეზვა
FAHRETTİN ÇİLOĞLU / ფ. ჩილოღლუ (ჩილაშვილი)

Uzun zaman önce, uzun zaman sonra / დიდი ხნის წინათ და დიდი ხნის შემდეგ
KEVSER RUHİ / ქეთევან ხანთაძე

Dmanisi insanı / დმანისელი
DAVİT LORTKİPANİDZE / დავით ლორთქიფანიძე

“Gürcü şiirinin kraliçesi” Ana Kalandadze / “ართული პოეზიის დედოფალი” – ანა კალანდაძე
ZOİA TSHADAİA / ზოია ცხადაია

Kafkasya’daki Nasreddin Hoca /ხოჯა ნასრედინი კავკასიაში
LİA ÇLAİDZE /ლია ჩლაიძე

Selçukluların kraliçesi Gürcü Hatun / გურჯი ხათუნი - სელGჩუკების ქართველი დედოფალი
DATO TURAŞVİLİ / დათო ტურაშვილი

Rustaveli ve “Kaplan Postlu Şövalye”si / რუსთაველი და მისი “ვეფხისტყაოსანი”
MAKA ELBAKİDZE / მაკა ელბაქიძე

Kraliçe Tamar’ın mezarı üzerine söylenceler / თქმულებები თამარ მეფის საფლავის შესახებ
İRAKLİ KOPLATADZE / ირაკლი კოპლატაძე

Sonrası Kül / “შენი ჭირიმე”
KEVSER RUHİ / ქეთევან ხანთაძე

Çevrebilimci bir edebiyat kanonu üzerine notlar / შენიშვნები ეკოლოგიური ლიტერატურის  კანონის შესახებ
LAURENT MIGNON / ლორან მინონი

Gürcüstan’da şarap kültü / ღვინის კულტი საქართველოში
MTVARİSA TARHNİŞVİLİ / მთვარისა თარხნიშვილი

Antik İberia’da arkeolojik keşif: İlari / ანტიკური იბერიის არქეოლოგიური აღმოჩენა –ილარი
ZİZİ TORTLADZE / ზიზი თორთლაძე

Aşk, yurtseverlik ve kahramanlık destanı / სიყვარულის, პატრიოტიზმისა და გმირობის ლეგენდა
NAZIM TABAN / ნაზიმ თაბანი

Sahi sen nerelisin? / მართლა, შენ სადაური ხარ?
ŞENOL TABAN / შენოლ თაბანი

Fereydan’da ilk Japon /  პირველი იაპონელი ფერეიდანში
HİROTAKE MAEDA / ჰიროტაკე მაედა

Nasreddin Hoca fıkraları / ხოჯა ნასრედინის ოხუნჯობანი

“Kaplan Postlu Şövalye”de Nevruz /ნავროზობა “ვეფხისტყაოსანში”
ŞUREDDİN MEMMEDLİ / შურედდინ მემმედლი  - GÜLNARA GOCA / გულნარა გოჯა

Yer Demir Gök Bakır / მიწა რკინისა ცა სპილენძისა

Cihangir’de Gürcü ve dünya mutfağı

Haber-Analiz
YASİN ÖNCÜ

Lazların en sevdalısı / სიყვარულით სავსე ლაზი
KEVSER RUHİ / ქეთევან ხანთაძე